ZASTÓW

W zachowanych dokumentach historycznych informacja o miejscowości Zastów po raz pierwszy pojawia się w 1357 roku. Jej nazwa jest prawdopodobnie nazwą pochodzenia topograficznego oznaczającego „miejsce położone za szczytem”. Dlatego też pierwsze pisemne zapisy nazwy tej miejscowości to : „Zasczitow”, „Zasczytow”.

Od czasów średniowiecza Zastów był własnością biskupów krakowskich. W XIV wieku Zastów wchodził w skład tzw. „klucza luborzyckiego” odgrywającego bardzo ważną rolę w dochodach ówczesnych krakowskich biskupów. Pośród siedmiu miejscowości tworzących wspomniany klucz był Zastów tą miejscowością w której obszar ziemi przeznaczony pod uprawy przede wszystkim zboża był największy i wynosił 18,5 łana kmiecego. Istniała wówczas w Zastowie karczma, której właściciel posiada pola uprawne. Warto podkreślić, iż już średniowieczne dokumenty podkreślają wyjątkową jakość ziemi w tej miejscowości.

Jak informuje Jan Długosz w swoim „Liber beneficiorum...” w pierwszej połowie XV wieku część dziesięciny pobieranej w Zastowie oddawana była plebanom luborzyckim mimo tego, iż miejscowość przynależała do parafii w Raciborowicach.

Także w XVI i XVII stuleciu pozostaje Zastów tą miejscowością dzisiejszej Gminy Kocmyrzów-Luborzyca w której w której powierzchnia upraw rolnych jest największa. Świadczą o tym m.in. zapisy rejestrów podatkowych z 1629 i 1680 roku. W

W drugiej połowie XVIII stulecia chłopi z Zastowa zmuszeni są odrabiać pańszczyznę nie tylko w dobrach zastowskich ale i w innej biskupiej wsi – Prądnik (dziś Prądnik Biały).

W 1746 roku całkowitemu zniszczeniu w wyniku pożaru uległy budynki zastowskiego folwarku. U schyłku XVIII wieku (1787 r.) liczył Zastów 192 mieszkańców.

Po upadku Rzeczypospolitej znalazł się Zastów ostatecznie w granicach zaboru austriackiego, co potwierdziły postanowienia Kongresu Wiedeńskiego (1814-1815). Oczywiście podobnie jak i pozostałe miejscowości naszej Gminy, które przyłączono do monarchii Habsburgów także i Zastów w latach 1815 -1846 był częścią Wolnego Miasta Krakowa. W tym też okresie jako dobra duchowne objęty został Zastów, działalnością Komisji Włościańskiej, której celem było wprowadzenie częściowej reformy rolnej.

W roku 1846 wybuchło Powstanie Krakowskie. Wtedy to na Rynku w Krakowie w starciach z oddziałami austriackimi zginął Eustachy Bella ówczesny ekonom majątku w Zastowie. Wraz z nim zginął jego służący, pochodzący z Zastowa chłop noszący nazwisko Cichy. U schyłku XIX wieku, około 1880 roku liczył Zastów 40 domostw i 284 mieszkańców, nadal pozostając własnością biskupów krakowskich. Dla porównania można przytoczyć dane statystyczne dotyczące Zastowa pochodzące z 1925 roku. Wtedy to miejscowość ta liczyła 344 mieszkańców i 56 budynków mieszkalnych.

W latach trzydziestych XX wieku przez Zastów przeprowadzony został odcinek trasy kolejowej łączącej Kraków i Warszawę. Równocześnie w Zastowie wybudowana została duża kolejowa stacja przeładunkowa. Budowa nowej stacji i trakcji kolejowej dała mieszkańcom ówczesnego Zastowa nowe miejsca pracy i zarobki, co było szczególnie ważne ze względu na ówczesny światowy kryzys gospodarczy, który nie ominął i Polski.

Po zakończeniu II wojny światowej Zastów podobnie jak i całą Polskę czekały istotne zmiany. Pierwszą i być może najbardziej znaczącą było wprowadzenie reformy rolnej. Majątek ziemski w Zastowie, który przed wojną należał do żeńskiego Zakonu Św. Klary (Klaryski) został przejęty przez władze państwowe. Początkowo został on przekazany Rolniczemu Zakładowi Doświadczalnemu w Dziekanowicach, później zaś na ziemiach tych utworzono nieistniejące już Państwowe Gospodarstwo Rolne.

W latach pięćdziesiątych powstało w Zastowie Kółko Rolnicze, które jako jedno z ostatnich działa do dnia dzisiejszego. Do dziś dział aktywnie powstałe tutaj w latach sześćdziesiątych XX wieku Koło Gospodyń Wiejskich.

Zakończyła natomiast swoją działalność powstała jeszcze w latach czterdziestych jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w tej miejscowości.