MARSZOWICE

W zachowanych dokumentach rdowych miejscowo Marszowice pojawia si po raz pierwszy w 1229 roku. Jej nazwa pochodzi od nazwy patronimicznej wywodzcej si od nazwy osobowej – Marsz lub Mars.

W XIII wieku jak informuje Jan Dugosz w swoim „Liber beneficiorum...” byy Marszowice wasnoci rycersk. Wrd wczesnych wacicieli znajdujemy imiona rycerzy Rodgera , Falisawa z Marszowic oraz Piotra z Zagrzyc. Z przekazu Dugosza mona rwnie wysnu wniosek, i miejscowo ta bya wwczas terenem intensywnej kolonizacji, a wrd osadnikw byli take kolonici niemieccy. Prawdopodobnie na przeomie XIII i XIV stulecia Marszowice byy w caoci wasnoci biskupw krakowskich. Zaliczane byy wwczas do bardzo dochodowego tzw. klucza luborzyckiego. Bya tu wwczas karczma oraz zabudowania dworskie. Nie mona jednak wykluczy, i cz Marszowic nadal pozostaa wasnoci rycersk. Zdaje si o tym wiadczy, cytowany przez ksidza J. Winiowskiego dokument sprzeday przez niejakiego Jana Belcza czci ziemi w Marszowicach od strony Goszczy na rzecz Kapituy Krakowskiej , zatwierdzony przez krla Wadysawa okietka w 1328 r.

Kolejne podziay i zmiany wacicieli ziemi doprowadziy do uksztatowania si w Marszowicach skomplikowanej i specyficznej sytuacji wasnociowej zupenie wyjtkowej na tle innych miejscowoci tworzcych dzisiejsz Gmin Kocmyrzw-Luborzyca. Specyfika ta polegaa w gwnej mierze na podziale ziemi w Marszowicach pomidzy trzech wacicieli. Pierwszym z nich byo biskupstwo krakowskie, drugim wikariusze kocioa katedralnego, z kolei trzecia cz Marszowic stanowia wasno szlacheck. Wrd szlacheckich wacicieli ziemskich Marszowic wymieni mona niejakiego Spytka zwanego Polutopel (1425 r.) oraz Stanisawa Marszowskiego (1538 r.).

W siedemnastym stuleciu szlachecka cz Marszowic znalaza si w posiadaniu „ksit Ostrogskich”. W okresie tym tytu ten przynalea do rodziny Zasawskich w imieniu ktrej szlacheck czci Marszowic zarzdzali dzierawcy. Podobnie rzecz przedstawia si w pozostaych, nalecych do instytucji duchownych czciach Marszowic. Warto moe jeszcze wspomnie,i szlacheccy dzierawcy Marszowic przysparzali przez niema cz XVII wieku licznych trosk luborzycki proboszczom, ktrym odmawiali pacenia nalenej im dziesiciny.

Podobnie jak i pozostae miejscowoci dzisiejszej Gminy Kocmyrzw-Luborzyca take Marszowice pady na pocztku XVIII stulecia ofiar epidemii cholery , ktrej pozostaoci by istniejcy jeszcze w XIX wieku kopiec ziemny pod ktrym prawdopodobnie pochowane zostay jej ofiary.

Po upadku I Rzeczypospolitej, znalazy si Marszowice pod zaborem rosyjskim. W 1827 roku Marszowice liczyy 28 domostw i 199 mieszkacw. Na przestrzeni XIX stulecia wadze pastwowe stopniowo przejmoway ziemie nalece najpierw do instytucji duchownych a pniej i osb prywatnych. Znaczna cz przejtej ziemi zostaa przez wadze rosyjskie rozparcelowana, zwaszcza po reformie uwaszczeniowej 1864 roku. Najduej w rkach prywatnych wacicieli ziemskich nalea las marszowicki, ktry jeszcze okoo 1874 roku nalea do Bogusawa Kleszczyskiego, waciciela majtku w Skrzeszowicach.

Wraz z reform uwaszczeniow wadze carskie wprowadziy w ycie w 1864 roku reform samorzdowa, ktra powoaa do ycia Gmin Luborzyca do ktrej wczono rwnie Marszowice. Pierwszym Wjtem luborzyckim zosta Kajetan Paetko gospodarz z Marszowic, ktry pooy znaczne zasugi dla rozwoju ziem tworzcych wczesn Gmin Luborzyca.

Swoistym wiadectwem zamonoci mieszkacw Marszowic przeomu XIX i XX wieku moe by nie maa liczba ufundowanych w tym czasie przez nich kapliczek i krzyy przydronych. Wrd fundatorw by rwnie wspomniany wczeniej Kajetan Paetko.

Z kolei wiadectwem ich patriotyzmu byo powstanie w Marszowicach oddziau niepodlegociowej Polskiej Organizacji Wojskowej Jzefa Pisudskiego. Wyjtkowo liczna bya rwnie liczba mieszkacw tej miejscowoci, ktrzy walczyli w legionach Jzefa Pisudskiego. Byli wrd nich m.in. Franciszek Kuaga, Franciszek Krzyanowski, Stanisaw Krzyanowski, Stefan Doniec, Mikoaj Paetko, Piotr Paetko, Jan Prusak, Jan Kuaga, Jzef atko, Tomasz Bro, Pawe Bletek, Pawe Machnik.

Jesie 1914 roku okazaa si wyjtkowo tragiczna dla Marszowic. Miejscowo ta podczas toczonej przez Rosjan i Austriakw bitwy o Krakw zostaa niemal cakowicie zniszczona, gwnie wskutek prowadzonego przez kilka miesicy ostrzau artyleryjskiego.

Po odzyskaniu niepodlegoci Marszowice dziki ofiarnoci swoich mieszkacw szybko podnosiy si ze zniszcze wojennych. Wedug danych statystycznych pochodzcych z 1925 roku miejscowo ta liczya 323 mieszkacw i 42 budynki mieszkalne.

W okresie II Rzeczypospolitej (1918 – 1939) stay si Marszowice jednym z lokalnych centrw ruchu ludowego. Dziaao tu zarwno PSL „Piast”, PSL „Wyzwolenie” jak i w latach 1927 – 1935 mocno lewicujca Niezalena Partia Chopska. Dziaay tutaj take zwizane z ruchem ludowym organizacje modzieowe ZMW „Siew” a potem ZMW „Wici”.

Podczas dramatycznego okresu II wojny wiatowej Marszowice odegray wyjtkow rol w dziaalnoci konspiracyjnej i partyzanckiej na ziemiach dzisiejszej Gminy Kocmyrzw-Luborzyca. To tutaj dziaaa od 1944 roku nielegalna drukarnia w ktrej drukowano nielegaln pras ludow: „Chopi walcz” i „Odwet”. Drukarnia ta miecia si w piwnicy domu Stanisawa Krzyanowskiego. To tutaj odbyway si tajne narady i odprawy dowdztwa VI Okrgu Batalionw Chopskich. Wyjtkow rol w dziaalnoci konspiracyjnej Marszowic peni dom rodziny Wjcikw, gdzie m.in. odbyway si wspomniane wczeniej odprawy i gdzie niejednokrotnie ukrywali si wysi oficerowie Batalionw Chopskich.

Przeyy take Marszowice wielk wojenn tragedi, kiedy to 3 lipca 1943 r. karna ekspedycja przeprowadzona przez okupanta hitlerowskiego zamordowaa w tej miejscowoci sze osb. Byli to: Konstanty Krzyanowski, Jakub Krzyanowski, Wojciech Machnik, Anna Machnik, Jan Knafel i Jzef Knafel. W miejscu ich mierci 24 maja 1981 roku odsonita zostaa pamitkowa tablica.

Same Marszowice zostay w 1982 roku uhonorowane Krzyem Partyzanckim za dziaalno jej mieszkacw w walce z hitlerowskim najedc w latach II wojny wiatowej. Dziki staraniom mieszkacw Marszowic rok pniej w 1983 roku otwarty zosta Dom Batalionw Chopskich.

Dzi w Marszowicach szczegln rol w rozwijaniu lokalnej aktywnoci mieszkacw odgrywa utworzona w poowie lat pidziesitych XX wieku jednostka Ochotniczej Stray Poarnej.