To jest archiwalna wersja strony!

Jednoznaczne naukowe wyja?nienie genezy pochodzenie nazwy tej miejscowo?ci nie jest obecnie w pe?ni mo?liwe. By? mo?e pochodzi ona od nazwy osobowej zaczynaj?cej si? od przedrostka – Lubo. W takiej sytuacji warto przytoczy? jedn? z legend odnosz?cych si? do powstania nazwy tej miejscowo?ci. Wed?ug niej nazwa Luborzyca wywodzi si? od okre?lenia „Lube ?ycie”. Tak miejsce swojego pobytu okre?la? mieli krakowscy majstrowie, buduj?cy luborzycki ko?ció? na pocz?tku XIII w.

Ko?ció? p.w. Podwy?szenia Krzy?a ?wi?tego w Luborzycy to najstarszy zabytek architektury sakralnej na terenie Gminy Kocmyrzów-Luborzyca. Pierwszy, drewniany ko?ció? zosta? wybudowany w latach 1218 -1229 a jego fundatorem by? ówczesny biskup krakowski Iwo Odrow??. Wed?ug legendy fundacja ko?cio?a w Luborzycy mia?a charakter dzi?kczynny za szcz??liwe ocalenie biskupa, którego powóz ponios?y konie w czasie zjazdu z górki na której wybudowany zosta? ko?ció?.

Z okresu budowy ko?cio?a (1218-29) pochodz? tak?e pierwsze pisane ?ród?a historyczne odnosz?ce si? do dziejów tej miejscowo?ci. Potwierdzaj? one ,i? ju? w tym okresie Luborzyca by?a w?asno?ci? biskupów krakowskich. Warto podkre?li? i? by?a Luborzyca wraz z miejscowo?ciami tworz?cymi luborzyck? parafi? jednym z najbardziej dochodowych maj?tków nale??cych do krakowskich biskupów, tworz?c tzw. klucz luborzycki. Zachowane przekazy informuj? o istnieniu w Luborzycy okaza?ego dworu, m?yna oraz czterech karczm. Ówczesny dwór w Luborzycy musia? by? nie tylko okaza?y ale i odpowiednio urz?dzony, skoro odwiedza?y go koronowane g?owy. Król W?adys?aw Jagie??o obiadowa? w Luborzycy 28 pa?dziernika 1393 r. a jego ma??onka ?w. Jadwiga sp?dzi?a tu noc z 2 na 3grudnia 1393 r.

Dzie? 15 czerwca 1401 r. stanowi w dziejach Luborzycy jedn? z prze?omowych dat. Wówczas to biskup krakowski Piotr Wysz przekaza? luborzyckie beneficjum na rzecz krakowskiej Akademii. Dokument ten b?d?cy swoist? realizacj? „testamentu” królowej Jadwigi zatwierdzi? król W?adys?aw Jagie??o. Odt?d plebanem (proboszczem) parafii w Luborzycy mogli by? tylko : „magistrowie, doktorzy, licencjaci, baka?arze teologii, prawa kanonicznego i sztuk wyzwolonych” krakowskiej Alma Mater. Zawi?zane wówczas wi?zi pomi?dzy Luborzyc? a krakowskim Uniwersytetem przetrwa?y a? do pocz?tku XIX w.

W?ród wielu luborzyckich plebanów wywodz?cych si? z uniwersyteckiego ?rodowiska Krakowa wspomnijmy tylko kilku najbardziej zas?u?onych dla tej miejscowo?ci. Pierwszy z nich to Miko?aj Hinczowicz fundator pierwszego pó?nogotyckiego, murowanego ko?cio?a w Luborzycy, konsekrowanego ok. 1433 r. Kolejni to ks. Miko?aj Prus Dobrocieski (prze?om XVI i XVII w.), który hojnie wyposa?y? luborzycki ko?ció? (ofiarowa? m.in. pochodz?c? ze schy?ku XV w. monstrancj? zachowan? do dnia dzisiejszego), ks. Tomasz Swinarski dzi?ki któremu ko?ció? w Luborzycy by? jednym z pierwszych w okolicach Krakowa ko?cio?ów wyposa?onych w organy ( ok. 1629 r.) czy wreszcie ks. Andrzej Lipiewicz, który w ci??kich latach drugiej po?owy XVIII wieku dba? o rozwój luborzyckiej ?wi?tyni.

Zwi?zki Luborzycy z krakowskim Uniwersytetem to nie ogranicza?y si? tylko do spraw ko?cielnych. To dzi?ki nim w prawdopodobnie ju? w XV stuleciu powsta?a w Luborzycy szko?a parafialna znajduj?ca si? pod opiekom Uniwersytetu. Nauk? w niej pobierali licznie synowie miejscowych ch?opów, co cz?sto otwiera?o przed nimi drog? do studiów uniwersyteckich i dawa?o mo?liwo?? spo?ecznego awansu.

Od XVI w. a? po wiek XIX przy luborzyckim ko?ciele istnia? równie? dom dla ubogich i kalek.

Druga po?owa XVII i XVIII w. to czas, który przyniós? Luborzycy liczne kl?ski i nieszcz??cia. Na prze?omie wrze?nia i pa?dziernika 1655 r. ?wi?tynia w Luborzycy zosta?a spl?drowana przez wojska szwedzkie, w latach 1706 -1711 wielkie spustoszenie spowodowa?a szalej?ca zaraza, w 1770 roku ko?ció? i jak i ca?a Luborzyca zosta?y zniszczone w czasie przemarszu wojsk rosyjskich.

Wielkie chwile swojej historii Luborzyca prze?ywa?a ponownie w czasie Powstania Ko?ciuszkowskiego 1794 r. Wtedy to na krótko w przeddzie? bitwy pod Rac?awicami (1 -3 Kwietnia 1794 r.) sta?a si? Luborzyca centrum dzia?a? powsta?czych. Po wymarszu z Krakowa oddzia?y Tadeusza Ko?ciuszki zatrzyma?y si? w?a?nie w Luborzycy. Tutaj Naczelnik dokona? reorganizacji swojej armii. Tutaj m.in. brygadier Antoni Madali?ski, dowódca brygady, której bunt rozpocz?? dzia?ania zbrojne Insurekcji Ko?ciuszkowskiej, otrzyma? awans na stopie? generalski (2 kwietnia 1794 roku). Tutaj do oddzia?ów T. Ko?ciuszki do??czyli liczni miejscowi ochotnicy.

Po kl?sce Powstania Ko?ciuszkowskiego i trzecim rozbiorze Polski Luborzyca znalaz?a si? w granicach monarchii rosyjskiej, nadal pozostaj?c w?asno?ci? duchown?. W roku 1827 Luborzyca liczy 66 domów i 292 mieszka?ców. Dopiero w drugiej po?owie XIX wieku (1874 r.) Luborzyca otrzymuje status wsi rz?dowej.

W?adze carskie wraz z uw?aszczeniem ch?opów w 1864 r. wprowadzaj? w ?ycie tak?e pierwsz? na tych terenach reform? samorz?dowa. W jej wyniku w 1865 roku Luborzyca staje si? siedzib? Gminy, która nale?y do Powiatu Miechowskiego Pierwszym Wójtem Gminy Luborzyca zosta? wywodz?cy si? z Marszowic Kajetan Pa?etko.

Okres ostatnich dziesi?cioleci XIX w. jest czasem znacznej aktywno?ci spo?ecznej mieszka?ców Luborzycy. Wtedy to w roku 1887 powstaje tu pierwsza zorganizowana ludowa kapela muzyczna. W?ród jej organizatorów s? m.in. Antoni Ku?aga i Wawrzyniec Korcala a oraz ówczesny luborzycki proboszcz ksi?dz Walenty Patkowski. Dzi? jako Orkiestra D?ta „Kosynierzy” Luborzyca jest to jedna z najstarszych dzia?aj?cych orkiestr d?tych w ca?ej Ma?opolsce.

Z kolei w roku 1903 dzieci z Luborzycy wprowadzi?y si? do nowego budynku szkolnego wybudowanego z inicjatywy ówczesnej gminy. Warto w tym miejscu wspomnie?,i? luborzycka szko?a od 1865 roku mia?a status szko?y rz?dowej i jej dzia?alno?? finansowana by?a przez w?adze rosyjski. Oczywiste wi?c jest, i? jej j?zykiem wyk?adowym by? j?zyk rosyjski.

W latach II Rzeczypospolitej Luborzyca nadal pozostaje siedzib? gminy i wchodzi w sk?ad Powiatu Miechowskiego. Dzia?aj? wówczas w Luborzycy Kó?ko Rolnicze, Kasa Stefczyka a od 1924 Ochotnicza Stra? Po?arna ( nazywana wówczas Stra?? Ogniow?). W 1934 r. zosta? wybudowany obok ko?cio?a w Luborzycy dzi? ju? nieistniej?cy Dom Ludowy.

Du?? rol? w ?yciu politycznym i spo?ecznym zarówno Luborzycy jak i pozosta?ych miejscowo?ci tworz?cych Gmin? Luborzyca odgrywa rozwijaj?cy si? ruch ludowy. Warto jednak zwróci? uwag? na ciekawy fakt dotycz?cy „nastrojów” politycznych tego rejonu. Otó? w tej typowo rolniczej podkrakowskiej gminie du?? popularno?ci? w okresie mi?dzywojennym cieszy?a si? Polska Partia Socjalistyczna, która np. w wyborach parlamentarnych 1928 r. uzyska?a poparcie a? 52% g?osuj?cych.

Okres okupacji hitlerowskiej przynios?y mieszka?com Luborzycy wiele tragicznych prze?y?. I tak w dniu 3 lipca 1943 r. Niemcy pacyfikuj?c t? miejscowo?? rozstrzelali sze?? osób. Pomimo szalej?cego terroru w Luborzycy od pierwszych dni okupacji powstaj? konspiracyjne struktury. Dzia?aj? tu zarówno oddzia?y Batalionów Ch?opskich jak i Armii Krajowej, organizowane jest tajne nauczanie czy pomoc dla uchod?ców z powsta?czej Warszawy.

Nale?y w tym miejscu wspomnie? o zmianach jakie w dziejach Luborzycy wprowadzi?a reforma administracyjna z okresu mi?dzywojennego (1934 r.),w wyniku której utworzona zosta?a miejscowo?? Wysio?ek Luborzycki. Utworzenie tej miejscowo?ci z ziem (kolonie, przysió?ki) nale??cych wcze?niej do Luborzycy spowodowa?o szereg niejasno?ci i utrudnie? zwi?zanych z lokalizacj? wielu historycznych obiektów zwi?zanych z Luborzyc?. Dotyczy to np. najstarszego zabytku architektury sakralnej na tym obszarze jakim jest luborzycki ko?ció? parafialny, który do czasu utworzenia Wysio?ka Luborzyckiego umiejscowiony by? w tej?e w?a?nie miejscowo?ci a obecnie znajduje si? na terenie Wysio?ka Luborzyckiego. Podobnie rzecz ma si? z luborzyck? szko?? podstawow? im. 600 – lecia Uniwersytetu Jagiello?skiego wybudowan? ju? w okresie powojennym.